Części funkcjonalne · 2026
Tolerancje w druku 3D: luzy, otwory i gwinty
Jakie wymiary zostawić, żeby wydrukowana część pasowała?
Na dobrze skalibrowanej drukarce FDM mała część odchyla się od projektu o 0,1–0,3 mm; w żywicy o 0,05–0,15 mm. Tam, gdzie coś ma wejść, zostawia się luz: w FDM do 0,1 mm na stronę przy wcisku, 0,2–0,3 mm, żeby się przesuwało, i 0,4–0,5 mm, żeby swobodnie się obracało. Otwory wychodzą trochę za małe, a drukowane gwinty działają od M6; poniżej lepsze są mosiężne wkładki gwintowane. Na Fabrishare, w sieci makerów, dodajesz projekt bezpłatnie i dostajesz oferty w mniej niż 24 godziny.
Tolerancje druku 3D w FDM i żywicy: o ile odchyla się wydruk?
Wartości orientacyjne, nie karta techniczna: zależą od drukarki, materiału i ułożenia części.
| Technologia | Typowe odchylenie | Co je pogarsza |
|---|---|---|
| FDM, mała część (do około 5 cm) | 0,1–0,3 mm na dobrze skalibrowanej drukarce; niektóre poradniki producentów podają do ±0,5 mm | Małe otwory i zaokrąglenia, pierwsza warstwa (wychodzi trochę rozpłaszczona) i nawisy |
| FDM, duża część | Rośnie z rozmiarem: rzędu 0,5% wymiaru | Skurcz przy stygnięciu, zwłaszcza w ABS i ASA, oraz długie, płaskie części, które się wyginają |
| Żywica | 0,05–0,15 mm | Długie i cienkie części, które mogą się wygiąć przy utwardzaniu, oraz powierzchnie, na których były podpory |
Odchylenie jest różne w każdej osi: w pionie zależy od wysokości warstwy, w poziomie od dyszy i kalibracji makera. Jeśli jakiś wymiar jest krytyczny, napisz to w projekcie: maker ułoży część tak, żeby właśnie ten wymiar wyszedł najlepiej.
Tolerancje i luzy w druku 3D: ile zostawić między dwiema częściami?
Luz na stronę, czyli na każdą ściankę: wałek 8 mm z luzem 0,2 mm na stronę potrzebuje w projekcie otworu 8,4 mm. To punkt wyjścia; przy ciasnych pasowaniach lepiej zrobić próbę.
| Pasowanie | Do czego | FDM (na stronę) | Żywica (na stronę) |
|---|---|---|---|
| Wciskowe | Sworzeń, magnes albo łożysko, które trzymają się bez kleju | 0–0,1 mm | 0–0,05 mm |
| Suwliwe | Pokrywka, którą się zakłada i zdejmuje, szuflada, część montowana ręcznie | 0,2–0,3 mm | 0,05–0,1 mm |
| Luźne (swobodny obrót) | Obracający się wałek, zawias, ruchome części drukowane w jednym kawałku | 0,4–0,5 mm | 0,15–0,2 mm |
Dlaczego otwory wychodzą mniejsze, a części się kurczą?
Otwory
W FDM małe otwory wychodzą węższe niż w projekcie: w teście z PLA o około 0,1 mm średnicy, a trzpienie wychodziły nieco grubsze. Otwór poziomy dodatkowo wychodzi u góry lekko owalny. Są dwa rozwiązania: narysować go trochę większy albo wydrukować na wymiar i rozwiercić wiertłem o dokładnej średnicy, co jest najdokładniejsze przy wałku albo łożysku.
Skurcz tworzywa
ABS i ASA kurczą się przy stygnięciu, rzędu 0,5–1,5%: przy części o długości 100 mm to od pół milimetra do półtora milimetra. Maker kompensuje to, skalując część w slicerze. PLA i PETG kurczą się dużo mniej.
Żywica
Żywica trochę się kurczy przy utwardzaniu, a długie i cienkie części mogą się wygiąć. Profile każdej drukarki kompensują już dużą część tego efektu. Standardowa żywica jest sztywna i krucha: do zatrzasków, pasowań wciskowych i części, które się zginają, są żywice wytrzymałe (tough) albo elastyczne.
Drukowany gwint, mosiężna wkładka gwintowana czy nakrętka?
Pięć sposobów na wkręcenie śruby w wydrukowaną część, od najszybszego do najmocniejszego:
| Rozwiązanie | Kiedy | Uwaga na |
|---|---|---|
| Drukowany gwint | Duże gwinty, korki i nakrętki zakręcane ręcznie; w FDM od M6 | Poniżej M5–M6 w FDM wychodzi źle; zostawia się 0,1–0,2 mm luzu na stronę i lepiej wychodzi z osią pionowo |
| Wkręt do tworzyw (samogwintujący) | Części montowane raz albo prawie nigdy nieotwierane | Wymaga otworu pilotowego o dokładnej średnicy; przy częstym odkręcaniu gwint się wyrabia |
| Gwintowanie gwintownikiem | Wydrukowany otwór, potem ręcznie nagwintowany; działa też w żywicy | Wytrzymuje niewiele montaży, podobnie jak wkręt samogwintujący |
| Mosiężna wkładka gwintowana | Obudowy i części otwierane wiele razy (od M2 do M8) | Wtapia się ją na gorąco, w temperaturze druku tworzywa plus około 10 °C; poproś o to: nie każdy maker je montuje |
| Nakrętka w gnieździe | Najmocniejsze i najtańsze połączenie: zwykła nakrętka w sześciokątnym gnieździe | Gniazdo potrzebuje luzu i miejsca w projekcie; czasem trzeba wstrzymać druk, żeby ją włożyć |
Spośród 110 zapytań zarejestrowanych od maja do października 2026 26 dotyczyło części zamiennych i funkcjonalnych, a 5 prototypów i części technicznych; wśród nich była obudowa z gwintem M48, czyli w rozmiarze, w którym drukowany gwint dobrze działa.
Co napisać makerowi, żeby pasowało za pierwszym razem
Mając plik, maker drukuje to, co jest narysowane. Jeśli luzów nie ma w projekcie albo nie wiesz, czy są, te informacje oszczędzą drugą wersję:
- Wymiary krytyczne: które muszą wyjść dokładnie, a które są bez znaczenia. Wystarczy szkic albo PDF z zaznaczonymi wymiarami.
- Pasowanie, jakiego oczekujesz w każdym połączeniu: wciskowe, suwliwe czy obrotowe.
- Część, z którą ma pasować: rzeczywiste wymiary zmierzone suwmiarką albo, lepiej, oznaczenie śruby, łożyska czy wałka.
- Materiał i warunki pracy: temperatura, słońce, obciążenie, wilgoć.
- Plik, lepiej STEP niż STL: zachowuje dokładne wymiary, a maker może poprawić otwór bez przerabiania całej części.
Dlaczego zamówić próbę pasowania przed serią?
- 1
Część próbna
Tylko fragment, który ma pasować, albo cała część, jeśli jest mała: mała część z FDM kosztuje około 11 €, bez VAT i kosztów wysyłki.
- 2
Sprawdzenie
Z prawdziwym elementem: śrubą, wałkiem, pokrywką. Zapisz, co wchodzi na styk, a co ma luz.
- 3
Poprawka
Maker koryguje luzy w modelu albo ty w swoim projekcie. Z plikiem STEP to chwila.
- 4
Część docelowa albo seria
Po zatwierdzeniu pasowania, z materiału docelowego. Dla orientacji: 100 takich samych małych części z FDM to około 1,93 € za sztukę.
Poradniki o częściach, które muszą pasować
Koła zębate
Jaki materiał znosi tarcie, moduł i luz między zębami.
Koła zębate i części mechaniczneObudowy
Luzy na płytkę, tulejki pod wkładki gwintowane i wentylacja.
Obudowy do elektroniki na wymiarAdaptery
Połączenie dwóch rzeczy, które do siebie nie pasują: rury, odciąg, uchwyty.
Adaptery na wymiarPrototypy
Od pierwszej wersji do tej, która pasuje, zanim zapłacisz za formę.
Szybkie prototypowanie w druku 3DCzęści zamienne
Jakie części zamienne się drukuje i jak zmierzyć zepsutą część.
Części zamienne z drukarki 3DNa zewnątrz i w cieple
Materiały, które znoszą słońce, wodę i temperaturę bez odkształceń.
Części do użytku na zewnątrz
Jak zamówić część, która musi pasować
- 1Dodaj projekt bezpłatnie z plikiem, wymiarami krytycznymi, oczekiwanym pasowaniem i informacją, z czym część ma pasować.
- 2Makerzy z sieci wysyłają ci ofertę z ceną, materiałem i czasem realizacji w mniej niż 24 godziny.
- 3Porównujesz, wybierasz, a maker drukuje część i ci ją wysyła.
Najczęstsze pytania
Jaką tolerancję ma drukarka 3D?
W FDM mała część odchyla się o 0,1–0,3 mm na dobrze skalibrowanej drukarce, a niektóre poradniki producentów podają do ±0,5 mm; przy dużych częściach odchylenie rośnie, rzędu 0,5% wymiaru. W żywicy o 0,05–0,15 mm.
Jaki luz zostawić między dwiema wydrukowanymi częściami?
W FDM, na stronę: do 0,1 mm przy wcisku, 0,2–0,3 mm, żeby się przesuwało, i 0,4–0,5 mm, żeby swobodnie się obracało. W żywicy znacznie mniej: od 0 do 0,2 mm. To punkt wyjścia; przy ciasnych pasowaniach najpierw zamów próbę.
Dlaczego wydrukowane otwory wychodzą mniejsze?
Przez sposób, w jaki drukarka prowadzi okręgi: w teście z PLA otwory wyszły o około 0,1 mm węższe na średnicy. Rysuje się je trochę większe albo drukuje na wymiar i rozwierca wiertłem o dokładnej średnicy, co jest najdokładniejsze przy wałkach i łożyskach.
Czy da się wydrukować gwint w 3D?
Tak, duży: w FDM od M6, z luzem 0,1–0,2 mm na stronę i najlepiej z osią pionowo. Poniżej M5–M6 wychodzi źle. Do małych śrub: mosiężne wkładki gwintowane, nakrętka w gnieździe albo nagwintowanie otworu gwintownikiem.
Co to jest mosiężna wkładka gwintowana?
Mosiężna tulejka z gwintem w środku, którą wtapia się na gorąco w otwór wydrukowanej części, w temperaturze druku tworzywa plus około 10 °C. Są od M2 do M8 i wytrzymują wiele montaży. Nie każdy maker je montuje: napisz o nich w projekcie.
Czy część kurczy się przy druku?
ABS i ASA kurczą się przy stygnięciu rzędu 0,5–1,5%: od pół milimetra do półtora milimetra na 100 mm. Maker kompensuje to, skalując część. PLA i PETG kurczą się dużo mniej, a żywica trochę się kurczy przy utwardzaniu.
Żywica czy FDM do części, które muszą pasować?
Żywica do małych, precyzyjnych części z niewielkim obciążeniem: odchyla się o 0,05–0,15 mm. FDM do części funkcjonalnych, które przenoszą obciążenia, z PETG, ASA albo nylonu, z większym luzem. Jeśli nie masz pewności, opisz w projekcie, co robi część, a maker zaproponuje technologię.
Ile kosztuje próba pasowania?
Mała część z FDM kosztuje około 11 € (od 5 € do 18 €), bez VAT i kosztów wysyłki. Jeśli część jest duża, można wydrukować tylko fragment, który ma pasować. Dokładną cenę podaje każdy maker w swojej ofercie.
Jaki plik wysłać, jeśli część ma mieć dokładne wymiary?
Lepiej STEP niż STL: zachowuje dokładne wymiary, a maker może poprawić otwór albo luz bez przerabiania całej części. Dodaj szkic albo PDF z wymiarami krytycznymi i oczekiwanym pasowaniem. STL też da się bez problemu wydrukować.