Fabrishare
Fabrishare

Functionele onderdelen · 2026

Toleranties bij 3D-printen: speling, gaten en schroefdraad

Welke maten houd je aan zodat een 3D-geprint onderdeel past?

Op een goed afgestelde FDM-printer wijkt een klein onderdeel 0,1 tot 0,3 mm af van het ontwerp; bij resin 0,05 tot 0,15 mm. Waar iets in moet passen, houd je speling aan: bij FDM tot 0,1 mm per kant voor een perspassing, 0,2-0,3 mm om te schuiven en 0,4-0,5 mm om vrij te draaien. Gaten vallen iets te klein uit, en geprinte schroefdraad werkt vanaf M6; daaronder gebruik je messing inserts. Op Fabrishare, een netwerk van makers, plaats je je project gratis en ontvang je binnen 24 uur offertes.

Toleranties van FDM en resin: hoeveel wijkt een onderdeel af?

Richtwaarden, geen technisch datasheet: ze veranderen met de printer, het materiaal en de oriëntatie van het onderdeel.

TechniekGebruikelijke afwijkingWat het erger maakt
FDM, klein onderdeel (tot ongeveer 5 cm)0,1-0,3 mm op een goed afgestelde printer; sommige handleidingen van fabrikanten noemen tot ±0,5 mmKleine gaten en rondingen, de eerste laag (die iets platgedrukt wordt) en overhangen
FDM, groot onderdeelGroeit met het formaat: in de orde van 0,5% van de maatKrimp bij het afkoelen, vooral bij ABS en ASA, en lange, platte onderdelen die kromtrekken
Resin0,05-0,15 mmLange, dunne onderdelen, die bij het uitharden kunnen kromtrekken, en de kanten waar supports zaten

De afwijking verschilt per as: in de hoogte hangt ze af van de laaghoogte, in het horizontale vlak van de nozzle en de afstelling van de maker. Is een maat kritiek, zeg dat dan in het project: de maker legt het onderdeel zo neer dat die maat zo goed mogelijk uitvalt.

Toleranties en speling: hoeveel ruimte laat je tussen twee onderdelen?

Speling per kant, dus per wand: een as van 8 mm met 0,2 mm per kant heeft in het ontwerp een gat van 8,4 mm nodig. Het zijn startwaarden; bij krappe passingen doe je beter eerst een test.

PassingWaarvoorFDM (per kant)Resin (per kant)
Perspassing (klemmend)Een pen, magneet of lager die zonder lijm vast blijven zitten0-0,1 mm0-0,05 mm
SchuifpassingEen deksel dat erin en eruit gaat, een lade, een onderdeel dat je met de hand monteert0,2-0,3 mm0,05-0,1 mm
Losse passing (vrij draaien)Een as die draait, een scharnier, bewegende delen die in één keer worden geprint0,4-0,5 mm0,15-0,2 mm

Waarom vallen gaten te klein uit en krimpen onderdelen?

Gaten

Bij FDM worden kleine gaten nauwer dan in het ontwerp: in een test met PLA ongeveer 0,1 mm in diameter, terwijl pennen juist iets dikker uitvielen. Een liggend gat wordt bovendien aan de bovenkant een beetje ovaal. Er zijn twee oplossingen: het gat iets groter tekenen, of het krap printen en het daarna uitboren met een boor van precies de juiste maat, wat voor een as of lager het nauwkeurigst is.

Krimp van het plastic

ABS en ASA krimpen bij het afkoelen, in de orde van 0,5 tot 1,5%: bij een onderdeel van 100 mm tussen een halve en anderhalve millimeter. De maker compenseert dat door het onderdeel in zijn slicer te schalen. PLA en PETG krimpen veel minder.

Resin

Resin krimpt een beetje bij het uitharden, en lange, dunne onderdelen kunnen kromtrekken. De profielen van elke printer compenseren daar al een groot deel van. Standaard resin is stijf en bros: voor clips, klikverbindingen en onderdelen die moeten buigen bestaan taaie of flexibele resins.

Geprinte schroefdraad, messing insert of moer?

Vijf manieren om een schroef in een 3D-geprint onderdeel te krijgen, van de snelste tot de sterkste:

OplossingWanneerLet op
Geprinte schroefdraadGrote schroefdraad, doppen en deksels die je met de hand vastdraait; bij FDM vanaf M6Onder M5-M6 lukt het slecht bij FDM; houd 0,1-0,2 mm speling per kant aan en print de as liefst verticaal
Schroef voor kunststof (zelftappend)Onderdelen die je één keer monteert of bijna nooit openmaaktHeeft een voorgat van precies de juiste maat nodig; de draad slijt als je het vaak openmaakt
Draad tappenGat printen en daarna met de hand draad tappen; werkt ook bij resinHoudt maar een paar keer monteren, net als een zelftappende schroef
Messing inzetmoer (heat-set insert)Behuizingen en onderdelen die je vaak openmaakt (van M2 tot M8)Gaat er warm in, op de printtemperatuur van het plastic plus ongeveer 10 °C; vraag erom: niet elke maker plaatst ze
Ingesloten moerDe sterkste en goedkoopste verbinding: een gewone moer in een zeskantige uitsparingDe uitsparing heeft speling en ruimte in het ontwerp nodig; soms moet de print worden gepauzeerd om de moer erin te leggen

Van de 110 aanvragen die tussen mei en oktober 2026 zijn geregistreerd, waren er 26 reserveonderdelen en functionele onderdelen en 5 prototypes en technische onderdelen; daaronder een behuizing met M48-schroefdraad, het formaat waarbij geprinte schroefdraad goed werkt.

Wat je de maker vertelt zodat het in één keer past

Met het bestand print de maker wat er getekend is. Staat de speling niet in het ontwerp, of weet je niet of dat zo is, dan besparen deze gegevens hem een tweede versie:

  • De kritieke maten: welke maten exact moeten kloppen en welke niet uitmaken. Een schets of pdf met die maten erop is genoeg.
  • De passing die je per verbinding wilt: klemmend, schuivend of draaiend.
  • Het onderdeel waar het op past: echte maten met een schuifmaat of, beter nog, het type schroef, lager of as.
  • Het materiaal en waar het onderdeel moet werken: warmte, zon, belasting, vocht.
  • Het bestand, liever als STEP dan als STL: daarin blijven de exacte maten bewaard en kan de maker een gat aanpassen zonder het hele onderdeel opnieuw te maken.
Zo laat je een STL-bestand printen
Resin of filament: wat kies je?

Waarom eerst een passingstest vóór de serie?

  1. 1

    Een testonderdeel

    Alleen het deel dat moet passen, of het hele onderdeel als het klein is: een klein onderdeel in FDM kost ongeveer € 11, exclusief btw en verzending.

  2. 2

    Controleren

    Met het echte onderdeel: de schroef, de as, het deksel. Noteer wat precies past en wat rammelt.

  3. 3

    Corrigeren

    De maker past de speling in het model aan, of jij in je ontwerp. Met een STEP-bestand is dat zo gebeurd.

  4. 4

    Het definitieve onderdeel of de serie

    Met de goedgekeurde passing, in het definitieve materiaal. Ter vergelijking: 100 identieke kleine onderdelen in FDM kosten ongeveer € 1,93 per stuk.

Gidsen voor onderdelen die moeten passen

Zo bestel je een onderdeel dat moet passen

  1. 1Plaats je project gratis met het bestand, de kritieke maten, de passing die je wilt en waar het op moet passen.
  2. 2Makers uit het netwerk sturen je binnen 24 uur een offerte met prijs, materiaal en levertijd.
  3. 3Je vergelijkt, kiest, en de maker print het onderdeel en stuurt het naar je op.
Print je technische onderdelen met nauwkeurige passingen? Word maker in het netwerk

Veelgestelde vragen

Welke tolerantie heeft een 3D-printer?

Bij FDM wijkt een klein onderdeel op een goed afgestelde printer 0,1 tot 0,3 mm af, en sommige handleidingen van fabrikanten noemen tot ±0,5 mm; bij grote onderdelen groeit de afwijking, in de orde van 0,5% van de maat. Bij resin 0,05 tot 0,15 mm.

Hoeveel speling houd ik aan tussen twee geprinte onderdelen?

Bij FDM, per kant: tot 0,1 mm voor een perspassing, 0,2-0,3 mm om te schuiven en 0,4-0,5 mm om vrij te draaien. Bij resin flink minder: van 0 tot 0,2 mm. Het zijn startwaarden; bij krappe passingen vraag je eerst een test.

Waarom vallen geprinte gaten kleiner uit?

Door de manier waarop de printer cirkels trekt: in een test met PLA werden de gaten ongeveer 0,1 mm nauwer in diameter. Je tekent ze iets groter, of je print ze krap en boort ze uit met een boor van precies de juiste maat, wat voor assen en lagers het nauwkeurigst is.

Kun je schroefdraad 3D-printen?

Ja, grote schroefdraad: bij FDM vanaf M6, met 0,1-0,2 mm speling per kant en liefst met de as verticaal. Onder M5-M6 lukt het slecht. Voor kleine schroeven gebruik je messing inzetmoeren, een ingesloten moer of tap je draad in het gat.

Wat is een messing inzetmoer?

Een messing bus met binnendraad die je warm in een gat van het geprinte onderdeel drukt, op de printtemperatuur van het plastic plus ongeveer 10 °C. Ze bestaan van M2 tot M8 en kunnen vaak gemonteerd worden. Niet elke maker plaatst ze: vraag erom in het project.

Krimpt een onderdeel bij het printen?

ABS en ASA krimpen bij het afkoelen in de orde van 0,5 tot 1,5%: tussen een halve en anderhalve millimeter op 100 mm. De maker compenseert dat door het onderdeel te schalen. PLA en PETG krimpen veel minder, en resin krimpt een beetje bij het uitharden.

Resin of FDM voor onderdelen die moeten passen?

Resin voor kleine, nauwkeurige onderdelen met weinig belasting: die wijkt 0,05-0,15 mm af. FDM voor functionele onderdelen die belasting moeten verdragen, in PETG, ASA of nylon, met meer speling. Twijfel je, vertel dan in het project wat het onderdeel doet en de maker stelt de techniek voor.

Wat kost een passingstest?

Een klein onderdeel in FDM kost ongeveer € 11 (tussen € 5 en € 18), exclusief btw en verzending. Is het onderdeel groot, dan kun je alleen het deel laten printen dat moet passen. De exacte prijs geeft elke maker in zijn offerte.

Welk bestand stuur ik voor een onderdeel met exacte maten?

Liever STEP dan STL: daarin blijven de exacte maten bewaard en kan de maker een gat of speling aanpassen zonder het onderdeel opnieuw te maken. Voeg een schets of pdf toe met de kritieke maten en de passing die je wilt. Een STL-bestand wordt ook gewoon geprint.